Ontwerpprincipe – Urban Corridor Verhoogd
Verhoogde plant- en boomvakken kunnen een belangrijke rol spelen binnen klimaatadaptieve oplossingen voor het binnenstedelijk gebied. In discussies over hittestress, wateroverlast, biodiversiteit en verblijfskwaliteit lijkt “dé oplossing” niet te bestaan. De praktijk laat zien dat iedere ingreep een afweging is tussen verschillende belangen, randvoorwaarden en risico’s.
Laten we daarom niet alleen theoretiseren, maar vooral kijken naar wat er in de praktijk gevraagd wordt bij het herinrichten van een plein of verblijfsgebied.
De praktijk: complexe eisen, beperkte ruimte
Bij binnenstedelijke herinrichtingen worden doorgaans meerdere doelen gecombineerd:
• verminderen van hittestress
• beperken van wateroverlast
• versterken van biodiversiteit
• verbeteren van duurzaamheid
• creëren van een aangenaam verblijfsgebied
Vergroening wordt terecht gezien als een belangrijk instrument tegen hittestress. Inheemse planten en bomen dragen bovendien bij aan biodiversiteit (vogels, vlinders, bijen). Tegelijkertijd kennen deze keuzes ook nadelen: veel inheemse soorten verdampen relatief veel water, wat extra eisen stelt aan waterbeschikbaarheid.
Daartegenover staan boomsoorten die goed bestand zijn tegen hitte en droogte, maar vaak minder bijdragen aan biodiversiteit en minder verkoelende verdamping leveren.
Water: essentieel maar problematisch
Water vormt één van de grootste dilemma’s. Drinkwater gebruiken voor het bewateren van groen in de openbare ruimte is maatschappelijk onwenselijk en in tijden van droogte vaak niet toegestaan.
Alternatieven zijn er, maar die roepen nieuwe vragen op:
• Regenwater: lokaal beschikbaar, maar is het schoon genoeg?
• Oppervlaktewater: veel gebruikt in Nederland, maar hoe staat het met de kwaliteit? Denk aan pesticiden, medicijnresten, PFAS en andere verontreinigingen.
• Testen we dit water eigenlijk voordat we het toepassen?
Ironisch genoeg is veel van ons oppervlaktewater uiteindelijk ook regenwater – alleen met een veel langere en vervuilendere route dan regenwater dat direct op een plein valt.
Oplossingsrichting: lokaal opvangen en gericht gebruiken
Wanneer regenwater lokaal wordt opgevangen, ontstaat de mogelijkheid om het gericht te reinigen en hergebruiken. Cruciale elementen daarbij zijn:
• een effectieve slibvang (veel verontreinigingen (zoals zware metalen en PAK’s) binden zich aan slibdeeltjes)
• het verwijderen van drijvend en zwevend vuil
• buffering op locatie, dicht bij de gebruikers van het water (het groen)
Door dit water beschikbaar te maken voor verhoogde plant- en boomvakken ontstaat een robuust en controleerbaar systeem.
Het voordeel van verhoogde groenvakken
Verhoogde groenvakken bieden meerdere voordelen ten opzichte van groen dat gelijk ligt met de verharding:
- Bescherming van het grondwater
De grotere afstand tot het grondwater functioneert als extra filter, waardoor de kans op verontreiniging aanzienlijk afneemt. - Efficiënter watergebruik
Water wordt benut waar het nodig is, zonder onnodige bewatering. - Ruimtelijke kwaliteit
Verhoogde bakken kunnen worden ontworpen als zit-, verblijf- en ontmoetingsplekken, wat het gebruik en de levendigheid van het gebied versterkt. - Flexibiliteit in ontwerp
De oplossing is niet fabrikant- of materiaalspecifiek, maar bestaat altijd uit een samenstelling die aansluit bij locatie, wensen en budget van de opdrachtgever.
Eerst gebruiken, dan infiltreren
Een belangrijk uitgangspunt is: pas infiltreren als hergebruik écht niet mogelijk is. In veel ontwerpen wordt water te snel afgevoerd of geïnfiltreerd, terwijl het nog waardevol kan zijn voor vergroening en verkoeling.
Door water langer vast te houden en nuttig toe te passen, wordt zowel klimaatadaptatie als duurzaam waterbeheer versterkt.
Kosten en opbrengsten
Goed ontworpen hoeft deze aanpak niet duurder te zijn. Integendeel:
• besparing op drinkwatergebruik
• minder materieel en transport
• lagere onderhoudskosten
• reductie van CO₂-uitstoot
• meer waarde per vierkante meter openbare ruimte
Daarnaast levert het een aantrekkelijker, koeler en actiever stedelijk gebied op – een winst die zich niet altijd direct in euro’s laat uitdrukken, maar wel in leefkwaliteit.
Meer informatie?
Bedrijf: ACO B.V.
Website: www.aco.nl
Telefoonnummer: +31 (0)314 36 82 80
E-mailadres: info@aco.nl
